Μόνος εναντίον Όλων
Ραμπαγάς: ο “Άσωτος Υιός” της Σίφνου
Ανακοινώθηκε στο Ε’ Διεθνές Κυκλαδολογικό Συνέδριο που έγινε στην Μήλο τον Σεπτέμβριο 2025
Λεμπέσης Α. (2025). Ραμπαγάς. Ο “άσωτος υιός” της Σίφνου. Μια εικονοκλαστική βιογραφική θεώρηση. Προφορική ανακοίνωση στο Ε’ Διεθνές Κυκλαδολογικό Συνέδριο με θέμα “Κυκλάδες: Αειφορία Πολιτισμού”, Εταιρεία Κυκλαδικών Μελετών, Μήλος, 19Σεπ2025.
Η προφορική εισήγηση του μυστηριοδίφη Αλκιβ. Ν. Λεμπέση στην ΙΕ’ Συνεδρία του Ε’ Διεθνούς Κυκλαδολογικού Συνεδρίου, που διεξήχθη στις αίθουσες του Εκθεσιακού Κέντρου Μήλου «Γεώργιος Ηλιόπουλος» από 17-20 Σεπ. 2025 υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κ. Τασούλα. Στο προεδρείο της συνεδρίας αυτής η σιφνιά καθ. Νεοελληνικής Φιλολογίας (ΕΚΠΑ) κα. Α. Χρυσογέλου-Κατσή και ο ναξιώτης τ. υπουργός Γ. Ανωμερίτης. Στο Ε’ Κυκλαδολογικό Συνέδριο παρουσιάστηκαν περίπου 140 πρωτότυπες εργασίες.
Για λόγους επιστημονικής δεοντολογίας και εν αναμονή της δημοσίευσης της πλήρους εργασίας έκτασης άνω των 35 σελίδων στην Επετηρίδα της διοργανώτριας Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, αναρτάται εδώ η σχετική ομιλία σε βίντεο καθώς και τα (απαραίτητα) επεξηγηματικά slides της οπτικής παρουσίασης. Θα ακολουθήσει και η απόδοσή της σε κείμενο, χωρίς τις παραλείψεις και τα μικροσφάλματα “εν τη ρύμη του λόγου”, που μια παρουσίαση από στήθους και εκτός γραπτού κειμένου συνήθως περιέχει λόγω πίεσης χρόνου.
Περίληψη (abstract)
Ο κάποτε δημοφιλής στο πανελλήνιο εκδότης και ποιητής Κλεάνθης Τριαντάφυλλος, ο επονομαζόμενος και «Ραμπαγάς» από το ομώνυμο αντιεξουσιαστικό σατιρικό έντυπο που εξέδιδε στην Αθήνα επί σειρά ετών την περίοδο 1878-1889, παραμένει εν πολλοίς μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα τόσο χαρακτηρολογικά όσο και ποιητικά. Μέσα από δημόσια αρχειακά έγγραφα η παρούσα πρωτότυπη ερευνητική εργασία φέρνει στο φως άγνωστες προσωπικές λεπτομέρειες και πρωτογενή ληξιαρχικά δεδομένα του διαπρεπούς τέκνου της Σίφνου, ενώ προτείνει και μια εικονοκλαστική εκδοχή του δραματικού τέλους της ζωής του. Με τον τρόπο αυτό αναθεωρεί, συμπληρώνει και διορθώνει σημαντικά βιογραφικά και ανεκδοτολογικά στοιχεία της ζωής και του λογοτεχνικού έργου του δικαιολογώντας τον νεοφυή χαρακτηρισμό του ως «ασώτου υιού».
Συμπεράσματα
Η εργασία τεκμηριώνει για πρώτη φορά και χωρίς περιθώρια αμφισβήτησης ότι “Ο Κλεάνθης Τριανταφύλλου (ή Τριαντάφυλλος, όπως επικράτησε να αναφέρεται) γεννήθηκε στα Εξάμπελα της Σίφνου (και όχι στην Απολλωνία) το έτος 1842 (αρκετά χρόνια ενωρίτερα από το 1849-1851, όπως μέχρι τώρα υπολογιζόταν)”. Επιπλέον, ο συγγραφέας καταδεικνύει πως το κρίσιμο αίτιο, που όπλισε το χέρι του αυτόχειρα Ραμπαγά, ήταν η συνειδητοποίηση του πνευματικού αδιεξόδου που του επιφύλασσε η ραγδαίως προϊούσα παραλυτική παράνοια συνεπεία νευροσυφιλίδος.
Η ομιλία σε βίντεο (Παρασκευή, 19 Σεπτεμβρίου 2025, 17:00, διάρκεια 23′)
Ενεργοποιήστε τους υποτίτλους επιλέγοντας “CC” στην κάτω μπάρα ελέγχου του YouTube και εν συνεχεία αυτόματη μετάφραση εάν το επιθυμείτε.
Οι εικόνες της παρουσίασης (Παρασκευή, 19 Σεπτεμβρίου 2025, 17:00)
Υπό δημοσίευση ως προφορική παρουσίαση στην Επετηρίδα της Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών.
Το επίσημο πρόγραμμα του Συνεδρίου (με αρχικό κατάλογο συμμετεχόντων)
2 σχόλια
Reply
Κε Λεμπέση, συγχαρητήρια γι αυτή την ευ-αίσθητη αναφορά σας για έναν ακόμη ποιητή μας. Η ζωή των γνήσιων ποιητών δεν ερμηνεύεται εύκολα, ούτε οι κακοτυχίες που συνήθως την χαρακτηρίζουν. Όμως εσείς δικαίωσατε την ανερμήνευτη και μόνη ψυχή του “Ραμπαγά” επιλέγοντας το συγκεκριμένο ποίημα και απαγγέλοντάς το με συγκίνηση. Η παρουσίασή σας φώτισε πολλές πτυχές του βίου και του έργου του, πράγμα χρήσιμο και γόνιμο για οποιαδήποτε συναφή έρευνα. Απομένει σε επόμενη ανακοίνωσή σας να ερμηνεύσετε -ίσως και ψυχαναλυτικά- γιατί ο Ραμπαγάς δεν αναφέρεται στη Σίφνο ; Νομίζω ότι η κατακλείδα σας προκαλεί το αίτημα για μιαν τέτοια απάντηση. Συνεχίστε να αποκωδικοποιείτε τον μυστικό, αλλά και μυστικιστικό κόσμο των ποιητών. Ίσως κι αυτό να επόθησαν στη μοναξιά τους. Να γίνουν ουσιωδώς ορατοί!
Ανδρομάχη Χουρδάκη
Λογοτέχνης- φιλόλογος
https://www.haniotika-nea.gr/category/monimes-stiles/praxeis-poiiton/
κα. Χουρδάκη, σας ευχαριστώ για την πολύτιμη συμβολή σας στον δημόσιο διάλογο για τον Κλεάνθη Τριαντάφυλλο. Με την μικρή αλλά απαραίτητη διευκρίνιση πως δεν λείπουν οι αναφορές στον Ραμπαγά στην γενέτειρά του Σίφνο (κάθε άλλο μάλιστα), γίνονται όμως αποκλειστικά με στόχο την ανάδειξη του αδέσμευτου δημοκρατικού παραδείγματος ζωής του και όχι αποσκοπώντας στην προβολή του ποιητικού και μεταφραστικού του έργου, που παραμένει εν πολλοίς αναξιολόγητο και παρεξηγημένο. Σε μας ανατίθεται το καθήκον να το φέρουμε στο προσκήνιο και σε αυτό κατέτεινε η προσπάθεια απαγγελίας του “δυνατού” εξάστιχου “ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΟ”. Χαίρομαι που σας άρεσε. Το σχόλιο σας για τον μυστικιστικό κόσμο των ποιητών είναι ιδιαίτερα εύστοχο και εκφράζω με την σειρά μου την ευχή πολύ σύντομα να δούμε και από την δική σας πένα την θεώρηση της ποίησης του Ραμπαγά στην δημοφιλή στήλη σας ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΙΗΤΩΝ στα Χανιώτικα Νέα.