Γεωαρχαιολογικά ευρήματα του Φωκ. Νέγρη

Ανακοινώθηκε στο Ε’ Διεθνές Κυκλαδολογικό Συνέδριο που έγινε στην Μήλο τον Σεπτέμβριο 2025

Λεμπέσης Α. (2025). ΣΙΦΝΟΣ & ΑΙΓΗΪΣ. Γεωαρχαιολογικά ευρήματα του Φωκ. Νέγρη στις αρχές του 20ου αιώνα. Επιτοίχια ανακοίνωση στο Ε’ Διεθνές Κυκλαδολογικό Συνέδριο με θέμα “Κυκλάδες: Αειφορία Πολιτισμού”, Εταιρεία Κυκλαδικών Μελετών, Μήλος, 17Σεπ2025.

Η επιτοίχια ανακοίνωση του ιστοριοδίφη Αλκιβ. Ν. Λεμπέση στην Γ’ Συνεδρία του Ε’ Διεθνούς Κυκλαδολογικού Συνεδρίου, που διεξήχθη στις αίθουσες του Εκθεσιακού Κέντρου Μήλου «Γεώργιος Ηλιόπουλος» από 17-20 Σεπ. 2025 υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κ. Τασούλα. Στο Ε’ Κυκλαδολογικό Συνέδριο παρουσιάστηκαν περίπου 140 πρωτότυπες εργασίες.

Για λόγους επιστημονικής δεοντολογίας και εν αναμονή της δημοσίευσης της πλήρους εργασίας στην Επετηρίδα της διοργανώτριας Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, αναρτάται εδώ το σχετικό πόστερ. Σε μία εκτός προγράμματος ομιλία διάρκειας 12 λεπτών, ο εισηγητής παρουσίασε από καθέδρας το θέμα του στους παρευρισκομένους συνέδρους την Τετάρτη, 17 Σεπτεμβρίου 2025 στην αίθουσα Β’, όπου οι ανακοινώσεις παρέμειναν ανηρτημένες καθ’ όλη την διάρκεια του Συνεδρίου. Λόγω της έκτακτης προφορικής παρουσίασης, η εκτός κειμένου ομιλία δεν βιντεοσκοπήθηκε. Ο εισηγητής απάντησε σε κατ’ ιδίαν διευκρινιστικές ερωτήσεις και μοίρασε εκτυπωμένα αντίγραφα του πόστερ (και σιφνέικα κουλουράκια γλυκανίσου). Η απόδοση της ομιλίας σε κείμενο θα περιληφθεί στα Πρακτικά του Συνεδρίου.

Περίληψη (abstract)

Οι επισκέψεις και οι γεωρχαιολογικές έρευνες του Φωκ. Νέγρη (1846-1928), διάσημου μεταλλειολόγου-γεωλόγου και πρώτου Προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών, στο νησί της Σίφνου παραμένουν ελάχιστα γνωστές μολονότι προσέλκυσαν την προσοχή της παγκοσμίου επιστημονικής γεωλογικής κοινότητας στις αρχές του 20^ου αιώνα. Τα ευρήματά του τοποθέτησαν την Σίφνο στο επίκεντρο της θεωρίας του περί καταβυθίσεως της Αιγηΐδος και συγχρόνως της Ατλαντίδος ξεχωρίζοντας το νησί αυτό από όλα τα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδος όπου είχε επιβεβαιώσει τις υπόλοιπες γεωλογικές του θεωρίες. Η εργασία αυτή παρουσιάζει τα αποτελέσματα των ερευνών του και ιδιαίτερα τα αποτυπώματα λιθοφάγων μαλακίων σε διάφορα σημεία μεγάλου υψομέτρου επί των κρυσταλλοσχιστωδών πετρωμάτων του νησιού καθώς και ευρήματα θαλασσίων κοχυλιών και απολιθωμάτων ελίκων. Οι έρευνές του δημοσιεύθηκαν σε ξενόγλωσσα έντυπα και παρουσιάσθηκαν στις Ακαδημίες των Παρισίων και των Αθηνών. Ο συγγραφέας της παρούσης εργασίας πιστεύει πως τα ευρήματα του Φ. Νέγρη αποτελούν έναν ακόμη «εθνικό θησαυρό», τον οποίον η Σίφνος αγνοεί και συνεπώς αδυνατεί να προστατεύσει από την τουριστική επενδυτική επέλαση, παρεκτός και αν τύχουν της κατάλληλης δημόσιας ανάδειξης.

Συμπεράσματα

Ο Φωκ. Νέγρης προσέφερε μοναδικές υπηρεσίες στην μελέτη της Γεωλογικής Ιστορίας της Ελλάδας κατά την τελευταία περίοδο της ζωής του. Με επιτόπιες επισκέψεις σε καταβυθισμένα αρχαιολογικά ίχνη θεμελίωσε την θεωρία της ανόδου της στάθμης των θαλασσίων υδάτων κατά τους ιστορικούς χρόνους. Με τις παρατηρήσεις του για τον γεωλογικό σχηματισμό εκτεταμένων αναβαθμίδων και τις στρατογραφικές ανακαλύψεις του, αλλά κυρίως μέσα από τα ευρήματά του στην Σίφνο, τεκμηρίωσε την θεωρία περί Κατακλύσεως και Καταβυθίσεως της Αιγηΐδος κατά την τεταρτογενή περίοδο. Προτείνει την θέση της Ατλαντίδας στον Ατλαντικό Ωκεανό και θεωρεί την καταβύθισή της σύγχρονη με αυτήν της Αιγηΐδος χρησιμοποιώντας γεωλογικές παρατηρήσεις σε επίρρωση των μαρτυριών του Πλάτωνος. Με τις πρωτοποριακές δημοσιεύσεις του θεωρείται ο θεμελιωτής της σύγχρονης γεωμυθολογίας.

Το πόστερ της ανακοίνωσης (Τετάρτη, 17 Σεπτεμβρίου 2025, 20:10, διάρκεια 12′)

Υπό δημοσίευση ως επιτοίχια ανακοίνωση στην Επετηρίδα της Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών.

Η ανακοίνωση σε αρχείο για μεταφόρτωση

Το επίσημο πρόγραμμα του Συνεδρίου (με αρχικό κατάλογο συμμετεχόντων)